اين انقلاب از نقاط مختلف فرات مركزى آغاز گرديد . كمك‌ها و تجهيزات مجاهدين به يارى روحانيّون از نجف ارسال مىشد ، كمك‌هاى مردمى و مالياتهاى شرعى به امر و فتاواى علماء جمع‌آورى مىگرديد . « 3 » آيت اللّه شيرازى طىّ بيانيّه‌اى ، مردم را به پيوستن به تظاهرات آرام و مطالبه استقلال عراق در سايهء حكومت اسلامى دعوت كرد . فتواى ايشان بدين صورت بود : « بر مردم عراق واجب است حقوق خود را مطالبه كنند و در حين مطالبه حقوق خود ، لازم است رعايت آرامش و امنيت را بنمايند . اگر انگلستان از قبول درخواست‌هايشان ممانعت كرد ، جايز است به وسايل دفاعى متوسّل شوند » . بعد از اين فتواى تاريخى ، انقلاب تمام نقاط فرات مركزى را فرا گرفت . « 4 » پس از گذشت 4 ماه و 27 روز ، اين نهضت عظيم به ثمر رسيد و تعداد زيادى از درخواست‌هاى مردم عراق جامهء عمل پوشيد . اوّلين دولت عربى در 23 آگوست 1921 ميلادى ( 1300 ه . ش ) تشكيل شد و در تاريخ يازدهم ژولاى همان سال طىّ اجلاسيّه‌اى ، دولت عراق امير فيصل بن حسين را بعنوان پادشاه عراق معرّفى نمود . « 5 » « 6 » آلمس بل در مورد نقش روحانيّون در اين انقلاب مىگويد : « روحانيّون از بزرگترين مناديان انقلاب طى جنگ جهانى اوّل و پس از آن بودند . حكّام عراق براى مقابله با اين حركت ، به ايجاد مدارس جديد پرداختند ، تا شكوه دين در انظار نسل جديد ، تضعيف شده و ريشه‌هاى انقلاب را از اساس بركنند . » « 7 » اين مطلب را نبايد از نظر دور داشت كه مجتهدين شيعه اثنىعشرى ، مرجع جميع شيعيان در فتاوى و احكام دينى هستند و شيعه ، آنها را نوّاب ائمّه

--> ( 3 ) - مقدمة فى دراسة العراق المعاصر ؛ ص 45 . ( 4 ) - العراق فى دورى الاحتلال و الانتداب ؛ ص 97 ، 104 . ( 5 ) - ثورات العرب فى القرن العشرين ؛ ص 132 . ( 6 ) - مقدمة فى دراسة العراق المعاصر ؛ ص 53 - 62 . ( 7 ) - د . على الوردى ؛ وعاظ السلاطين ؛ 1954 ، چ 1 ، ص 398 .